Sanat tarihinin en köklü simgelerinden biri olan hayat ağacı imgesi, bu çalışmada, geleneksel ve mitolojik kökenlerinden hareketle, çağdaş ve dijital sanat pratikleri bağlamında yeniden değerlendirilmiştir. Hayat Ağacı; yaşam, ölüm, bilgi ve kutsallık gibi evrensel temaları bünyesinde barındıran güçlü bir kültürel arketip olarak, farklı uygarlıklarda çeşitli biçimlerde temsil edilmiştir. Çalışma kapsamında, söz konusu imgenin özellikle Türk kültüründeki tarihsel ve sembolik anlamları, çağdaş resim sanatındaki yansımaları ve dijital ortamdaki dönüşümleri disiplinlerarası bir perspektifle incelenmiştir. Kuramsal çerçevede Manuel Castells’in ağ toplumu yaklaşımı, post-dijital estetik kuramlar ve göstergebilimsel çözümleme yöntemleri esas alınmıştır. Bu doğrultuda, Hayat Ağacı imgesinin nasıl bir anlam aktarım ağına, veri yapısına ve katılımcı anlatı formuna dönüştüğü ortaya konmuştur. Gelenek ile yenilik, doğa ile teknoloji, bireysel hafıza ile kolektif kimlik arasındaki geçiş alanlarında konumlanan bu imge, çağdaş sanatın kavramsal düzlemi içerisinde yeniden yorumlanmış ve görsel düşüncenin sürekliliğini sağlayan bir metafor olarak değerlendirilmiştir. Dijital Sanatta Hayat Ağacı: Kodlanmış Mitolojinin Post-Dijital İmgeleri başlıklı bu çalışma, yazarın doktora tezinden üretilmiş ve nitel araştırma yöntemiyle şekilllendirilmiş, kapsamlı bir literatür taraması ile birlikte web teknolojisinin imkanları kullanılarak bir şaman kültürü unsuru, üç mimari, üç minyatür ve dört çini eserde yer alan ağaç motifleri yapay zekâ uygulamalarıyla karşılaştırılmalı olarak sunulmuştur. Bu bağlamda teknoloji imkânları sorgulanarak, imge üzerinden tekrar kurgulama ve yeni anlam üretimlerinin yeni görünümleri üzerinde durulmuştur. Sanatçı olarak Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Piet Modrian’ın ağaç imgesini konu edinmiş birer eseri bu kapsama alınmıştır. Hayat Ağacı, yalnızca resimsel bir unsur değil; düşünsel bir yapı, kültürel bir hafıza taşıyıcısı ve dijital çağın simgesel dili içinde anlam kazanan bir motif olarak yeniden tanımlanmıştır.
Anahtar Kelimeler: Hayat ağacı, post-dijital, ağ toplumu, fraktal geometri, mitoloji
|